Peter van Straaten

Peter van Straaten Nationaal Archief Het Citaat

Peter van Straaten, fotograaf onbekend, Nationaal Archief/Anefo, licentie CC-BY.

Met het overlijden van Peter van Straaten heeft Nederland een groot kunstenaar verloren. De tekenaar had de zeldzame gave veel mensen aan te spreken. Mannen en vrouwen, jong en oud, fijnproevers en het grote publiek. Niet alleen met zijn tekenwerk, maar ook als schrijver. Peter van Straaten laat een schat aan cultureel erfgoed na.

Enorme online collectie

Dit blog staat bij Van Straatens erfenis stil. Voor een mooie levensbeschrijving kan je terecht bij zijn voormalige werkgevers Vrij Nederland, Het Parool, en NRC Handelsblad. Een aanrader is het extra nummer van Persmus (pdf), het blad van de vrienden van het Persmuseum.

Er zullen ongetwijfeld nog een paar goede biografieën volgen. En tentoonstellingen, want het werk van Peter van Straaten is goed geconserveerd. In het Rijksmuseum en het Literatuurmuseum bijvoorbeeld. Het eerder genoemde Persmuseum beheert bijna 3000 tekeningen.

Die tekeningen worden niet alleen veilig bewaard, maar zijn ook beschreven en gedigitaliseerd. Op de website van het IISG zijn kleine, maar duidelijke scans te vinden. De collectie omvat illustraties, portretten en veel politiek werk over bijvoorbeeld de Mammoetwet, Ruud Lubbers en de Noord-Zuidlijn.

 

Bijzondere Film

De VPRO zond in 2006 een bijzondere film van Pieter Verhoeff uit over Van Straaten. Een gelukkige hand bestaat deels uit interviews en een kijkje in Van Straatens privéleven. Gerenommeerde acteurs als Pierre Bokma, Reneé Fokker en Hans Kesting spelen daarnaast scènes uit het (geschreven) oeuvre van Van Straaten na. De Muziek is van Henny Vrienten.

Inspiratiebronnen

In interviews verklaarde Van Straaten graag zijn liefde voor andere journalisten en kunstenaars. Hij maakte voor het Persmuseum meerdere expo’s over inspiratiebronnen, zoals Jo Spier en vele anderen. Hij voelde zich ook verwant met journalist Simon Carmiggelt. Beiden waren voortreffelijk in het vereeuwigen van het dagelijks leven. Hun loopbanen kruisten ook dikwijls. Lees hun boek Mooi Cadeau met Simon Carmiggelt hier of download de pdf.

Peter  van Straaten, Simon Carmiggelt, Nationaal Archief

Van Straaten met Carmiggelt, fotograaf onbekend, Nationaal Archief/Anefo, licentie CC-BY.

De bewondering voor andermans kunsten was dus groot. Van Straaten hielp in 1982 mee met de promotie van een expositie over de toen net overleden Eppo Doeve. 30 jaar later werkte ondergetekende mee aan een nieuwe tentoonstelling over de tekenaar. Van Straaten was weer van de partij.

Hij nam zitting in de aanbevelingscommissie en schreef niet één, maar twee stukken in zijn NRC-column: “Voor alle tekenaars, illustratoren, politieke tekenaars, designers en afficheontwerpers is de tentoonstelling van de tekenaar Eppo Doeve in Arti aan het Rokin verplichte kost. Haast u!” Betere reclame is haast niet denkbaar.

Ook heb ik met met hem gebeld over Doeve. Het werd een geanimeerd gesprek vol interessante quotes over zijn collega en het tekenvak in het algemeen. Van Straaten had er hoorbaar plezier in en al snel verdween het formele karakter van het interview. Na afloop bedankte hij mij voor mijn tijd in plaats van andersom.

Ter afsluiting een fragment uit ons ongepubliceerde gesprek. Van Straaten over de royale Doeve. De grote groep liefhebbers van Van Straaten weet dat hij zelf niet minder royaal was.

'Eppo Doeve had hele rare theorieën. Hij had een theorie dat een taxi altijd goedkoper was dan het openbaar vervoer, wat natuurlijk onzin is. Hij nam overal een taxi voor. Ik ben een keer enorm doorgezakt met hem op De Kring. Het was ’s ochtends vroeg en het was al weer licht en we liepen een beetje dronken op straat. Toen heeft hij mij meegenomen naar zijn huis en maakte hij een wijn open waarvan ik dacht: 'Jezus, wat een wijn.' Echt een hele mooie wijn. Ik zei: 'dat je dat voor me openmaakt.' Hij was heel royaal…ook met het tekenvingertje.'

Meer Peter van Straaten

  • Stichting Pers & Prent biedt een compleet overzicht met necrologieën en herinneringen. 
  • Ook de site van Atlas van Stolk biedt een aantal gedigitaliseerde prenten van Van Straaten.
  • Op de radio kwam Van Straaten diverse keren langdurig aan het woord. Bijvoorbeeld bij Kunststof in 2002 en 2008Ter gelegenheid van zijn 80ste verjaardag sprak hij in 2015 nog een uur in het programma Nooit meer slapen.
  • Zie Van Straaten live op televisie tekenen. Myrna Goossen van Omroep Max noemt hem ‘een dotje!’
  • ‘Jonge mensen kunnen niet neuken’, Van Straaten bij Barend en Van Dorp (vanaf 24:30)
  • Saskia van Loenen nam voor de Vogelbescherming (pdf) het laatste interview met Van Straaten af.
  • Mooi overzicht van striparchief Lambiek.net